Emission 0 draagt bij aan schoon en emissieloos bouwen

Schoon en Emissieloos Bouwen (SEB) is in korte tijd uitgegroeid van beleidsambitie tot een concrete randvoorwaarde voor bouw- en infraprojecten. Reden voor Anne Koudstaal om Emission‑0 op te richten. ‘Wij faciliteren een deelplatform waarop inmiddels zo’n 1.500 verschillende emissievrije machines staan. Dit materieel is van aannemers, transporteurs, mkb’ers en verhuurbedrijven. Dit aanbod zorgt voor goed inzicht in wat er is, waar het staat en wat de beschikbaarheid is. Je kunt het eigenlijk zien als een soort Airbnb voor emissievrij materieel: je zegt voor dit bedrag wil ik mijn machine verhuren en een ander kan daar gebruik van maken.’

De prijs van emissievrij bouwen
Het deelmodel van Emission‑0 is voor veel -zeker kleine en middelgrote partijen- essentieel, benadrukt Koudstaal: ‘Een groot probleem bij emissievrij bouwen is dat machines duurder zijn. Op werken waar emissievrij bouwen echt is gebudgetteerd, lukt het prima om met dit materieel te werken. Op reguliere werken echter, loop je vast. Wat je dan kunt doen, is emissievrij materieel (in- of exclusief de machinist) beschikbaar stellen voor projecten waar emissievrij bouwen wél is ingecalculeerd. Zo kun je investeringen beter benutten.’

Data als stuurmiddel voor beschikbaarheid
Emission‑0 beschikt over een enorme hoeveelheid data over emissievrij materieel in Nederland en Europa. ‘Wij zien welke machines er zijn in welke regio’s, waar groei zit en waar knelpunten ontstaan. Dat gebruiken we om klanten te adviseren. Bijvoorbeeld: zijn er voldoende elektrische vrachtwagens voor een specifieke klus? Dan kijken we niet alleen naar ons platform, maar ook naar wat we in de bredere markt zien.’ Koudstaal ziet dat prijstransparantie soms nog wennen is. ‘Niet iedereen in de GWW vindt prijstransparantie prettig. Tegelijkertijd geldt: als je de juiste prijs wilt krijgen, moet je die ook noemen, want voor overheden zijn de meerprijzen vaak ook niet bekend. Toch zijn er ook voldoende partijen die nog niet aansluiten. Dat zijn ondernemers die voldoende werk hebben of hun concurrent liever niet op weg helpen. En er zijn ook bedrijven die hun materieel nog niet aanbieden omdat er simpelweg nog te veel kinderziektes in de machine zitten.’ Toch is de bereidheid om te investeren in emissievrij materieel duidelijk aanwezig: ‘We zien een grote stijging in de aanschaf van emissievrij materieel.’

Mkb’ers in de knel
Voor kleinere partijen ontstaan er echter bottlenecks. ‘Een grote aannemer kan met materieel tussen projecten schuiven. Een mkb’er heeft die luxe vaak niet. En dan krijg je een probleem als emissievrij bouwen niet consequent wordt uitgevraagd. Sommige provincies en gemeenten zetten er vol op in, anderen slechts sporadisch. Dat verschil werkt verlammend. Wij proberen daar een rol in te spelen, maar veel beter zou zijn als we het systeem veranderen.’

Data koppelen aan beleid en SEB
‘We hebben onze data naast Schoon en Emissieloos Bouwen gelegd en zien een duidelijk patroon. In gemeenten en provincies aanhaken bij het programma SEB, zie je dat ondernemers durven te investeren. In regio’s waar dat niet is gebeurd, blijven deze investeringen uit.’ Dit kan leiden tot scheve verhoudingen bij grote projecten. ‘Neem een provincie als Zeeland. Daar staat emissievrij bouwen nog in de kinderschoenen. Maar stel dat de renovatie van de Zeelandbrug emissieloos moet worden uitgevoerd vanwege de stikstof verplichting. Normaliter zou zo’n opdracht door Zeeuwse aannemers worden opgepakt, op dit moment zouden zij buiten spel staan omdat er nog onvoldoende in emissievrij materieel is geïnvesteerd. Daarbij zijn de levertijden van dit type machines lang (1 tot 1,5 jaar) en is de ervaring van deze partijen met dit materieel nog nihil.’ Terwijl soms wordt gedacht dat uitstel het MKB helpt, is juist het tegenovergestelde waar: juist bij dit soort grote projecten is het van belang dat lokale ondernemers kunnen meebouwen en economisch kunnen meeprofiteren, wat vraagt om tijdige ondersteuning bij de overgang naar schoon en emissieloos bouwen. In dit soort situaties kan het platform Emission-0 een concrete rol spelen door aannemers toegang te geven tot emissievrij materieel van andere marktpartijen, waardoor lange levertijden worden omzeild. Tegelijkertijd kunnen bedrijven zo zonder grote kapitaalinvesteringen al ervaring opdoen met emissievrij werken op kleinere projecten, wat hun positie bij toekomstige grote opdrachten versterkt.

Uniformiteit en eerlijke concurrentie
Daar komt bij dat subsidieregelingen zoals SEB-subsidies niet eeuwig beschikbaar blijven. Koudstaal: ‘Dan kan het dus zijn dat je straks je businesscase gewoon niet rond krijgt.’ Zijn oproep is helder: ‘We hebben veel meer uniformiteit nodig in de uitvragen. Niet alleen in Noord- en Zuid-Holland of Utrecht, maar in heel het land. Alleen dan krijg je alle mkb’ers mee. Als emissievrij bouwen niet wordt vergoed, wint in een tender uiteindelijk de dieselinschrijving. Die oneerlijke concurrentie moeten we eruit halen.’

De juiste machine op de juiste plek
Emission‑0 helpt aannemers niet alleen met de beschikbaarheid van materieel, maar ook met het technisch en financieel haalbaar maken van projecten: ‘Als er een aanvraag binnenkomt voor emissievrij materieel, dan  gaan wij puzzelen in ons netwerk. Daarbij werken we samen met partijen zoals de NRG-groep, die het hele energieprofiel van een werk kan scannen. Zo kunnen we ook inzicht bieden in de omvang van de gewenste aansluiting en in bijvoorbeeld het piekverbruik. We plaatsen daarnaast sinds kort sensoren op machines, zodat we exact weten wat het verbruik is, denk aan de verschillen in zomer en winter.’ Koudstaal benadrukt: ‘Door verbruik en behoefte goed in beeld te brengen, maken we projecten financieel aantrekkelijker. En dat is precies wat nodig is om de versnelling door te voeren.’ Machinecertificering zorgt voor een betrouwbaar gebruiksbeeld: ‘Zo zorgen we dat de juiste machine op de juiste plek wordt ingezet. Dat maakt emissievrij bouwen betrouwbaarder én voorspelbaarder.’