Welke energie-inkoopstrategie past bij wie?

Elektrische vrachtwagens aanschaffen is één ding. Maar hoe zorg je ervoor dat je ze zo voordelig mogelijk oplaadt? Die vraag wordt steeds relevanter nu transportbedrijven elektrificeren en en de energiekosten verschuiven van diesel naar elektriciteit. Volgens Ivo Kleijntjens van Mobilyze bestaat er geen standaardantwoord. De beste strategie hangt af van de mate van flexibiliteit binnen het bedrijf.

Meer dan alleen een laadpaal
Mobilyze begeleidt transportbedrijven bij de elektrificatie van hun wagenpark. Daarbij gaat het niet alleen over voertuigen, maar juist over alles daaromheen. 'Bij personenauto's zie je dat elektrisch rijden steeds normaler wordt. Bij vrachtwagens geldt hetzelfde, maar het is een stuk minder eenvoudig. Je moet over veel meer variabelen nadenken. Denk aan laden, het energiecontract, de netaansluiting, de laadinfrastructuur, batterijen en zonnepanelen.' De focus van Mobilyze ligt nadrukkelijk op zwaar transport. 'Wij richten ons op bedrijven met vrachtwagens en bakwagens. Juist daar zijn energiekosten een grote kostenpost en kan goed advies veel opleveren.' Vaak zijn het organisaties waarbij energie geen eigen vakgebied is. 'We werken voor bedrijven met een vloot van tien tot meer dan duizend voertuigen. Niet iedereen heeft een energiemanager in dienst. Het beheer van een laadplein is vaak een parttime taak. Dat zijn precies de bedrijven waar wij goed tot ons recht komen.'

Er bestaat geen ideale inkoopstrategie
Wie verwacht dat er één optimale manier is om energie in te kopen, komt bedrogen uit. 'De ideale inkoopstrategie bestaat niet', zegt Kleijntjens. 'Het hangt volledig af van de situatie.
-    Een vast energiecontract, eventueel met piek- en daltarief biedt zekerheid.
-    Een variabel contract waarbij op meerdere momenten per jaar de prijs wordt aangepast.
-    Een dynamisch contract dat met de markt meebeweegt.
Met een vast contract weet je precies waar je aan toe bent. Bij een dynamisch contract kunnen prijzen per uur of zelfs per kwartier verschillen. Die prijzen worden bepaald door vraag en aanbod op de energiemarkt. Daarnaast zijn er ook energieleveranciers waarbij je 50% vast zet en de rest dynamisch inkoopt, zo spreid je je risico maar beweeg je wel mee op de uurmarkt.’

Flexibiliteit bepaalt de keuze
Volgens Kleijntjens is flexibiliteit de belangrijkste factor. 'Ben je risicoavers, dan is een vast contract vaak een logische keuze. Dat geldt ook als je de volledige beschikbare laadtijd nodig hebt. Stel dat voertuigen om vier uur 's middags terugkomen en om zes uur 's ochtends weer moeten vertrekken en deze volledige periode nodig hebben om op te laden. Dan kun je doorgaans niet wachten op goedkope uren, want dan komen de wagens niet vol.' Bedrijven die meer speelruimte hebben, kunnen juist profiteren van dynamische tarieven. 'Heb je voldoende flexibiliteit en is je netaansluiting groot genoeg, dan kun je inspelen op momenten waarop stroom goedkoper is. Dat kan financieel aantrekkelijk zijn.'

Zonnepanelen en batterijen zijn geen doel op zich
Netcongestie zorgt ervoor dat veel bedrijven kijken naar zonnepanelen en batterijopslag. Toch waarschuwt Kleijntjens ervoor om die investeringen niet als vanzelfsprekend te beschouwen. 'Als je veel zonnepanelen plaatst terwijl er niets staat te laden, heb je er weinig aan. Overdag wek je stroom op, terwijl vrachtwagens vaak juist 's avonds en 's nachts laden.' Dat betekent niet dat eigen opwek geen rol speelt. 'Overdag wordt er soms bijgeladen en dan is zonne-energie perfect. Maar de energietransitie is investeringsintensief. Elektrische vrachtwagens, zonnepanelen én een batterij vragen allemaal om kapitaal. Het is ook prima om eerst te beginnen met een elektrische truck en een laadpaal.' Volgens hem ligt de sleutel in slim ontwerpen. 'Gebruik de stilstand van voertuigen om te laden. Meestal staan vrachtwagens op de eigen locatie. Daar begint en eindigt de rit. Daardoor kun je vaak werken met laders met een lager vermogen. Dat scheelt in de investering.'

Dynamische tarieven brengen kansen én risico's
Een dynamisch contract kan financieel aantrekkelijk zijn, maar kent ook onzekerheden. 'Je beweegt mee met de grillen van de markt. Vaste prijzen geven duidelijkheid over je kosten. Bij dynamische contracten weet je dat minder goed.' Geopolitieke ontwikkelingen kunnen daarbij grote invloed hebben. 'Toen Rusland Oekraïne binnenviel, schoten de energieprijzen omhoog. Met een dynamisch contract krijg je daar direct mee te maken. Het kan positief uitpakken, maar ook nadelig.'

Geld verdienen op de onbalansmarkt
Voor bedrijven met batterijopslag ontstaan nieuwe mogelijkheden. 'Als je een batterij plaatst, wordt een dynamisch contract interessanter. Je kunt laden wanneer stroom goedkoop is en ontladen tijdens dure uren.' Daarnaast kunnen batterijen worden ingezet op de onbalansmarkt. 'Energieleveranciers maken voorspellingen op basis van historisch verbruik. Als vraag en aanbod afwijken, ontstaat onbalans op het net. Partijen die helpen om die onbalans te herstellen, krijgen daar een vergoeding voor.' Dat kan een extra verdienmodel opleveren. 'Je kunt een batterij inzetten om onbalans op te lossen. Als iemand meer energie verbruikt dan verwacht en jij springt bij, ontvang je daarvoor een vergoeding. Dat kan helpen om de investering sneller terug te verdienen.' Dat vraagt echter wel om duidelijke keuzes. 'Inspelen op de onbalansmarkt staat soms haaks op andere inkomstenstromen. Denk aan ERE’s. Je moet vooraf bepalen waar je de batterij voor wilt inzetten. Je kunt ook een gedeelte van de batterij reserveren voor dergelijke handel. Gelukkig worden de energiemanagementsystemen steeds beter en maken die zelf de afweging wat het meest oplevert.’

Twee contracten op één aansluiting
Een ontwikkeling die volgens Kleijntjens nog relatief onbekend is, is het secundaire allocatiepunt, ook wel MLOEA genoemd: Meerdere Leveranciers Op Eén Aansluiting. 'Je kunt ervoor kiezen om meerdere energiecontracten op één aansluiting te gebruiken. Dat biedt interessante mogelijkheden.' Zo kan een bedrijf het kantoorgedeelte onderbrengen in een vast contract en het laadplein laten profiteren van dynamische tarieven. 'Een pand gebruikt juist veel stroom tijdens de ochtend- en middagpiek. Een laadplein functioneert vaak beter met uurprijzen. Door een secundair allocatiepunt te plaatsen, benut je de voordelen van beide strategieën.'

Geen blauwdruk, wel een slimme afweging
De zoektocht naar de juiste energie-inkoopstrategie draait uiteindelijk niet om het vinden van één perfecte oplossing. 'Er is geen blauwdruk die voor iedereen werkt', besluit Kleijntjens. 'De vraag is vooral hoeveel flexibiliteit je hebt en welk risico je bereid bent te nemen. Als je dat inzichtelijk maakt, kun je keuzes maken die passen bij jouw bedrijf.'